غلامحسين محرمى
91
تاريخ تشيع از آغاز تا پايان عصر غيبت صغرى ( فارسي )
همچنين افرادى چون جرير بن عبد الله بجلّى « 1 » و قرظة بن كعب انصارى « 2 » كه از رجال امير مؤمنان در زمان خلافتش بودند ، در زمان خلفاى سهگانه داراى مناصب كشورى و لشكرى بودند . جرير منطقه كوفه را فتح كرد « 3 » و در عهد عثمان حاكم همدان بود ، « 4 » قرظة بن كعب انصارى هم در زمان عمر بن خطاب ، شهر رى را فتح كرد . « 5 » تظاهر به تشيّع ( در زمان خلافت على عليه السّلام ) اگرچه سابقهء تشيّع ، به زمان پيامبر مىرسد ، تظاهر به آن ، بعد از قتل عثمان و خلافت على عليه السّلام بود . در اين زمان صفبندىها مشخص شد و پيروان و ياران على عليه السّلام آشكارا تشيّع خود را اعلام و به آن تظاهر كردند ؛ شيخ مفيد نقل مىكند : « جماعتى نزد على عليه السّلام آمدند و گفتند : يا امير المؤمنين ! ما از شيعيان شما هستيم . حضرت در سيماى آنها دقت كرد و فرمود : پس چرا من سيماى شيعيان را در شما نمىبينم ؟ گفتند : يا امير المؤمنين ! سيماى شيعيان چگونه بايد باشد ؟ فرمود : از زيادى عبادت شبانه ، سيمايشان زرد شده و از گريه چشم شان ضعيف گشته ، از بس به عبادت ايستادهاند ، كمرشان انحنا يافته و شكمشان از روزه گرفتن به پشتشان چسبيده و غبار خشوع و فروتنى بر آنان نشسته است . » « 6 » همچنين اشعارى در دوران خلافت آن حضرت سروده شده كه از آن جناب به امام بر حق و جانشين و امام بعد از پيامبر تعبير شده است ؛ چنانكه قيس بن سعد مىگفت : و على امامنا و امام * لسوانا اتى به التنزيل « 7 » « 8 »
--> ( 1 ) . بلاذرى ، احمد بن يحيى بن جابر . انساب الاشراف ، منشورات موسسه الاعلمى للمطبوعات بيروت ، 1394 ، ج 2 ، ص 275 . ( 2 ) . ابن اثير ، عز الدين على بن ابى الكرم . اسد الغابه فى معرفة الصحابه ، دار احياء التراث العربى ، بيروت ، ج 4 ، ص 202 . ( 3 ) . ابن واضح ، احمد بن ابى يعقوب . همان كتاب ، ص 143 . ( 4 ) . ابن قتيبه ، ابى محمد عبد الله بن مسلم . المعارف ، منشورات الشريف الرضى ، قم ، 1415 ه ، ص 586 . ( 5 ) . ابن واضح ، احمد بن ابى يعقوب . همان كتاب ، ص 157 . ( 6 ) . شيخ مفيد . الارشاد ، ترجمه شيخ محمد باقر ساعدى خراسانى ، كتابفروشى اسلاميه ، 1376 ه . ش ، ص 227 و 228 . ( 7 ) . على امام ما و امام غير ماست ؛ قرآن به اين معنى نازل شده است . ( 8 ) . ابن شهر آشوب . مناقب آل ابى طالب ، موسسه انتشارات علامّه ، قم ، ج 3 ، ص 28 .